“Kafkas Kartalı” lakabıyla tanınmıştır. Güçlü hitabeti, kararlı tutumu ve askeri dehasıyla büyük başarılar kazanmış, ünü kısa zamanda yayılarak otoritesi, Dağıstan civarında yaşayan geniş topluluklar tarafından kabul edilmiştir.

İmam Şamil hazretleri, 1797 yılında, Dağıstan’ın Gimri köyünde dünyaya geldi. Babası bölgenin yerli halklarından Avar Türklerine mensup Dengau Muhammed’ dir. 15 yaşında iken at binerek kılıç kuşandı. 20 yaşına geldiğinde, iki metreyi aşan boyu ile atlama, ateş etme, güreş koşu, kılıç gibi spor dallarında üstün yetenek sahibi olmuştu.

Öğrenimine alim Said Harekani’nin yanında başladı. Daha sonra kayınpederi olan Nakşibendi Şeyhi Cemaleddin Gazi Kumuki’nin öğrencisi oldu. Kendinden önce ‘İmamet’ makamında bulunan Gazi Muhammed ve Hamzat Beg’in müşavirliğini yaptı. Son derece sade ve kanaatkar bir hayatı vardı.

Şamil, İmam seçildiği 1834 yılından, 1859 yılına kadar Rusya’nın büyüklüğü ve kudretine rağmen, yılmadan mücadeleyi sürdürdü. Kendinden önceki iki imamın döneminde de fiilen 10 yıl savaşlara iştirak ederek, toplam 35 sene bilfiil cihad etmiş, Rus kuvvetlerine büyük zayiatlar verdirmiştir. 1839’da Ahulgo tepesinde 3.000 müridi ile General Grabbe komutasındaki 10.000’i aşkın üstün donanımlı Rus ordusunun kuşatmasına 80 gün süreyle direnişi, tarihe bir destan olarak geçmiştir.

Bütün hayatını ülkesinin bağımsızlığına adayan, askeri dehasını bütün dünyaya ve bizzat ebedi düşmanı, Rus yüksek makamlarına dahi kabul ettiren İmam Şamil, 4 Şubat 1871’de 74 yaşında iken vefat etmiştir.